BORÇ SÖZLEŞMESİ

Borç Sözleşmesi, borç verme sözleşmesi. Bu belge, taraflar arasındaki karşılıklı hak ve yükümlülükleri Türk hukukuna uygun şekilde yazılı olarak düzenleyen, ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda kesin delil oluşturan resmi bir taahhüt belgesidir.

Borç ilişkileri TBK Genel Hükümler bölümünde düzenlenir. Para borcunda ödeme yeri alacaklının ikametgâhıdır (TBK m. 89). Yazılı belge, ispat hukuku açısından senet gücünde olup mahkemede aksi ancak yazılı delille çürütülebilir. Bu sözleşme türü, Türkiye'de yıllardır uygulamada olan klasik bir hukuki belgedir ve hem bireysel hem de kurumsal işlemlerde tercih edilir. Hazırlanması özen ister; çünkü yanlış yazılmış veya eksik bırakılmış maddeler ileride yargı önünde ciddi zaman ve maliyet kaybına yol açabilir.

Borç Sözleşmesi hazırlarken tarafların kimlik bilgileri, sözleşmenin konusu, tarafların edimleri (vereceği şey veya yapacağı iş), bedel, vade, fesih şartları ve uyuşmazlık halinde yetkili mahkeme açıkça belirtilmelidir. Bizim sunduğumuz şablon, Türk Borçlar Kanunu'nun ilgili hükümlerine uygun olarak hazırlanmış ve avukat denetiminden geçmiştir.

Borç Sözleşmesi, taraflar arasında borç & finans ilişkisinin kurulduğu, devam ettirildiği veya sona erdirildiği her durumda kullanılabilir. Sözlü mutabakat hukuken geçerli olsa da ispat yükü ağırdır; yazılı bir belge tarafların iradesini somutlaştırır ve uyuşmazlık halinde mahkemenin başvuracağı temel kaynaktır.

Özellikle yüksek değerli işlemlerde, uzun süreli taahhütlerde, üçüncü kişilere karşı hak ileri sürülmesi gereken hallerde ve vergisel/muhasebesel kayıtlarda dayanak gösterilmek istendiğinde yazılı sözleşme zorunlu hale gelir. HMK m. 200'e göre 2024 yılı için belirlenen senetle ispat sınırının üzerindeki işlemlerde yazılı belge olmadan tanık dinletilemez.

Bu şablon; ev sahipleri, kiracılar, alıcılar, satıcılar, emlakçılar, müteahhitler ve yatırımcılar için ortak bir referans metni sunar. Doldurma sırasında her boşluğu kendi durumunuza göre düzenleyebilir, gerekirse ek maddeler ile özelleştirebilirsiniz.

Borç Sözleşmesi, başta 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu olmak üzere 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ilgili yönetmeliklerin hükümlerine tabidir. Borç ilişkileri TBK Genel Hükümler bölümünde düzenlenir. Para borcunda ödeme yeri alacaklının ikametgâhıdır (TBK m. 89). Yazılı belge, ispat hukuku açısından senet gücünde olup mahkemede aksi ancak yazılı delille çürütülebilir.

Şablondaki her madde, yürürlükteki mevzuat ve Yargıtay'ın istikrarlı içtihatlarına uygun olarak yazılmıştır. Buna karşın somut olayın özelliklerine göre maddelerin avukat denetiminden geçirilmesi her zaman önerilir; özellikle yüksek tutarlı işlemlerde küçük bir hukuki gözden geçirme, ileride çok daha büyük maliyetlerin önüne geçer.

Sözleşmenin geçerliliği için kural olarak yazılı şekil yeterlidir; ancak bazı işlemlerde (tapu devri, vekaletname, kefalet vb.) kanun özel şekil şartları öngörmüştür. Bu özel hallerde noter veya tapu memuru huzurunda işlem yapılması gerekir; aksi halde sözleşme şekil eksikliği nedeniyle batıl sayılır.

Sözleşmeyi imzalamadan önce tarafların kimlik ve adres bilgilerinin eksiksiz yazıldığından emin olun. T.C. kimlik numarası, tebligata elverişli adres ve iletişim numaraları olmadan yapılan tebligatlar geçersiz sayılabilir.

Bedel, vade ve ödeme şekli; rakam ve yazı ile birlikte yazılmalı, mümkünse banka kanalı belirtilmelidir. Elden ödeme yapılacaksa makbuz alınması ileride ispat için kritiktir. Para birimi yabancı para ise, kambiyo mevzuatı (Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar) kapsamındaki sınırlamalar gözetilmelidir.

Cayma, fesih ve cezai şart maddeleri orantılı tutulmalıdır. Aşırı yüksek cezai şartlar mahkeme tarafından TBK m. 182 uyarınca indirilebilir. Uyuşmazlık halinde yetkili mahkeme ve uygulanacak hukuk açıkça yazılmalıdır; aksi halde genel yetki kuralları uygulanır.

• Tüm sayfalar taraflarca paraflanmalı; son sayfa ad-soyad ve imza ile tamamlanmalıdır.
• Sözleşme en az iki nüsha düzenlenmeli ve her taraf bir nüshayı saklamalıdır.
• Ek belge veya kroki varsa sözleşmenin ayrılmaz parçası olduğu maddelerinde belirtilmelidir.

İmzalanan borç sözleşmesi nüshalarından bir tanesi mutlaka taraflarca güvenli bir yerde saklanmalıdır. Bu belge, ileride doğabilecek vergi incelemesi, icra takibi veya dava sürecinde temel delil olarak kullanılacaktır. Dijital kopyasının e-posta veya bulut depolama servisinde yedeklenmesi önerilir.

Sözleşme süresince taraflar arasındaki tüm değişiklikler (vade uzatımı, bedel artışı, kapsam genişletmesi) yazılı bir ek protokolle düzenlenmelidir. Sözlü değişiklikler hukuken geçerli olsa da ispat güçlüğü yaratır.

Sözleşmenin sona ermesinin ardından, tarafların birbirlerini ibra ettikleri yönünde ayrı bir ibraname düzenlemesi tavsiye edilir. Bu sayede gelecekte herhangi bir hak talebinin önüne geçilmiş olur (TBK m. 132).

Sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda ilk başvurulacak yol arabuluculuktur. Ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk zorunludur (HUAK m. 18/A). Tüketici uyuşmazlıklarında ise Tüketici Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesi yetkilidir.

Sulh sağlanamazsa, sözleşmede belirtilen yetkili mahkemede dava açılabilir. Dava değerine göre Sulh Hukuk veya Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir. Kambiyo senedi (senet, çek, bono) söz konusuysa İcra Müdürlüğü'nde kambiyo takibi başlatılabilir.

Davanın süresi ve maliyeti, alacağın türüne ve karmaşıklığına göre değişir. Hak kaybına uğramamak için zamanaşımı sürelerine dikkat edilmelidir; genel kural 10 yıl olmakla birlikte kira alacaklarında 5 yıl gibi farklı süreler söz konusudur (TBK m. 146-147).